Czym jest ferrytyna i jaką rolę odgrywa w organizmie człowieka?
Ferrytyna to białko odpowiedzialne za magazynowanie żelaza w organizmie. Przechowuje jony żelaza w komórkach w nietoksycznej formie, co umożliwia ich późniejsze wykorzystanie, między innymi podczas regeneracji tkanek czy produkcji hemoglobiny.
Dzięki ferrytynie organizm sam reguluje poziom żelaza, chroniąc się przed jego niedoborem i nadmiarem, które mogą prowadzić do różnych problemów zdrowotnych.
Najwięcej ferrytyny znajduje się w wątrobie, szpiku kostnym i śledzionie, a jej obecność w surowicy krwi pozwala monitorować zapasy żelaza [1].
Jak oznacza się poziom ferrytyny?
Poziom ferrytyny oznacza się na podstawie badania krwi pobranej z żyły pacjenta. Pobranie powinno być wykonane na czczo, po odpoczynku. Na jego wynik czeka się zazwyczaj 1-3 dni robocze, w zależności od laboratorium.
Należy pamiętać, że wynik powinien być interpretowany przez lekarza. Ferrytyna stanowi tylko jeden z elementów pełnego obrazu diagnostycznego, dlatego specjalista może zalecić wykonanie badań uzupełniających (np. całkowitej zdolności wiązania żelaza – TIBC), aby określić przyczyny ewentualnych odchyleń w poziomie ferrytyny.
Co może być przyczyną nieprawidłowego poziomu ferrytyny?
Niepokojącym sygnałem jest zarówno obniżona, jak i podwyższona ferrytyna. Jakie mogą być przyczyny jej nieprawidłowego poziomu we krwi?
Ferrytyna podwyższona
Wysoki poziom ferrytyny we krwi najczęściej wskazuje na obecność stanu zapalnego, ponieważ należy ona do białek ostrej fazy. Z tego względu badania ferrytyny nie powinno wykonywać się w czasie infekcji dającej objawy pod postacią gorączki, kataru, kaszlu czy bólu gardła, a także po intensywnym wysiłku fizycznym czy rozległych obrażeniach.
Podwyższone stężenie ferrytyny może również świadczyć o nadmiernym obciążeniu organizmu żelazem. Może dojść do niego m.in. w wyniku intensywnych przetoczeń krwi, nadmiernej suplementacji żelaza czy hemochromatozy pierwotnej (choroby uwarunkowanej genetycznie) [1].
Inną przyczyną wysokiego poziomu ferrytyny może być choroba wątroby, nerek czy schorzenie autoimmunologiczne.
Ferrytyna obniżona
Niskie stężenie ferrytyny we krwi najczęściej wskazuje na niedokrwistość z niedoboru żelaza. Do jej przyczyn należą:
niedostateczna ilość żelaza w diecie (bardziej narażeni na niedobór żelaza są wegetarianie)
niedobory witaminy C
niedoczynność tarczycy
obfite i przedłużające się miesiączki
choroby nowotworowe
schorzenia przewodu pokarmowego
Każdy przypadek wymaga odpowiedniej diagnostyki w celu ustalenia przyczyny. Dzięki temu możliwe jest wdrożenie skutecznego leczenia, które pozwala wyrównać poziom żelaza w organizmie [1].
Objawy nieprawidłowego poziomu ferrytyny
Niski poziom ferrytyny może wskazywać na niedokrwistość z niedoboru żelaza, która daje dolegliwości, takie jak m.in.:
ciągłe zmęczenie i senność
problemy z koncentracją i pamięcią
częste infekcje
nadmierne wypadanie włosów
- łamliwość paznokci
sucha skóra
zmiany na błonie śluzowej języka i gardła
omdlenia
zajady w kącikach ust
bladość skóry
bóle i zawroty głowy
Z kolei podwyższony poziom ferrytyny może wynikać np. z infekcji, której towarzyszy ogólne pogorszenie samopoczucia i gorączka.
Jak utrzymać prawidłowy poziom ferrytyny?
Aby utrzymać prawidłowy poziom ferrytyny, należy dbać o odpowiednią dietę, w której znajdują się źródła żelaza. Należą do nich m.in. mięso i ryby, jajka, nasiona roślin strączkowych, pestki dyni czy pełnoziarniste produkty zbożowe. Jednocześnie trzeba uważać na czynniki, które zmniejszają przyswajalność żelaza (np. popijanie kawy lub czarnej herbaty do posiłku) i wdrożyć nawyki, które pomagają ją zwiększyć (np. łączenie produktów bogatych w żelazo ze źródłami witaminy C).
Źle zbilansowana dieta jest jedną z głównych przyczyn nieprawidłowego poziomu ferrytyny. Jednak w niektórych przypadkach jest on spowodowany innym czynnikiem np. chorobą wątroby czy nieswoistymi chorobami jelit. W takich sytuacjach sama dieta nie wystarczy i zazwyczaj konieczne jest leczenie farmakologiczne [2].
https://diag.pl/sklep/badania/ferrytyna/?srsltid=AfmBOoqcm0co9JamKmbPzARIXV4pvT1xG4q0xp8RpIexEGiAbxoFemm9
Lipiński, Paweł, et al. "Niedokrwistość na tle niedoboru żelaza w diecie." Kosmos 63.3 (2014): 373-379.
